Çocuğun göz teması kurmaması, ebeveynlerin en sık karşılaştığı endişelerden biri. Pek çok anne baba, çocuklarının göz teması kurmamasıyla hemen otizm olasılığını düşünmeye başlıyor ve haliyle kaygılanıyor.
Bu durum genellikle çocuğa ismiyle seslenildiğinde tepki vermemesi ya da sosyal etkileşim sırasında gözlerini kaçırmasıyla ortaya çıkıyor.
Göz teması kurmamak tek başına otizm belirtisi değildir, fakat sosyal iletişim gelişimi açısından önemli bir işaret olabilir. Çocuklarda göz temasının zayıf olması utangaçlık, yaş, gelişimsel farklılıklar ya da başka sebeplerden kaynaklanabiliyor.
Doğru değerlendirme için çocuğun genel gelişimine bakmak şart.
Bu yazıda göz temasının çocuk gelişimindeki yeri, neden azalabileceği ve ebeveynlerin neler yapabileceği üstünde duracağım. Sosyal etkileşimde göz temasını etkileyen faktörler ve ortak dikkat becerisinin niye önemli olduğu gibi başlıklar da var.
Göz Teması Neden Önemlidir?
Göz teması, çocukların sosyal dünyasında adeta bir köprü işlevi görüyor. Sağlıklı iletişim için temel bir beceri ve duygusal bağların kurulmasında kritik bir rolü var.
Göz Temasının Sosyal İletişime Katkısı
Sosyal iletişim sırasında göz teması gerçekten merkezi bir yer tutuyor. Çocuklar, göz teması sayesinde karşısındakinin duygularını okumayı öğreniyor.
Göz teması sosyal etkileşimde şunları sağlıyor:
- Dikkat paylaşımı: Çocuk ve yetişkin aynı nesneye odaklanabiliyor.
- Duygusal okuma: Yüz ifadeleri ve göz hareketleriyle duygular çözümleniyor.
- Sıra alma: Konuşma ve oyunlarda kimin sırası olduğunu anlamak kolaylaşıyor.
- Empati gelişimi: Başkalarının duygusunu sezmek mümkün hale geliyor.
Çocuklar göz temasıyla “bu kişi benimle ilgileniyor” mesajını alıyor. Bu, sosyal güvenlerini artırıyor.
Göz teması olmadığında çocuklar sosyal ipuçlarını kaçırabiliyor. Arkadaşlık kurma ve gruplara dahil olma da haliyle zorlaşıyor.
Çocuklarda Doğal Gelişim Süreci
Sağlıklı gelişen çocuklarda göz teması neredeyse doğuştan başlıyor. Yenidoğanlar, anne babalarının gözlerine bakmaya doğal olarak eğilimli.
Göz teması gelişim aşamaları şöyle ilerliyor:
| Yaş | Göz Teması Becerileri |
|---|---|
| 0-2 ay | Yüzlere kısa bakışlar |
| 2-6 ay | Tanıdık yüzlerle göz teması |
| 6-12 ay | Ortak dikkat becerilerinin başlaması |
| 12-18 ay | İstenildiğinde göz teması kurabilme |
İlk aylardan itibaren çocuklar göz temasıyla sosyal öğrenmeye başlıyor. Bu, konuşma öncesi iletişimin temeli aslında.
Göz teması, çocukların çevreyi keşfetmesine yardım ediyor. Yetişkinlerin bakışlarını takip ederek yeni nesneler ve durumlar öğreniyorlar.
Bu süreç, çocukların beyinlerinde sosyal bağlantıların güçlenmesine katkı sağlıyor.
Göz Teması ve Duygusal Bağ
Göz teması, çocukla bakım veren arasındaki duygusal bağı güçlendiriyor. Bu bağ, çocuğun ruh sağlığı açısından büyük önem taşıyor.
Duygusal bağlanmada göz temasının katkısı şöyle özetlenebilir:
- Güven oluşturma: Çocuk kendini daha güvende hissediyor.
- Sevgi ifadesi: “Sen benim için kıymetlisin” mesajı veriliyor.
- Duygusal düzenleme: Çocuk sakinleşmeyi öğreniyor.
- Kimlik gelişimi: “Kim olduğumu anlıyorum” duygusu oluşuyor.
“Göz göze gelmek sadece bakmak değildir, kalp kalbe değmektir.”
Göz teması eksikliği, duygusal bağlanmayı olumsuz etkileyebiliyor. Çocuklar bazen yalnız ve anlaşılmamış hissediyor.
Araştırmalar, göz teması kuran çocukların özgüveninin daha yüksek olduğunu söylüyor. Sosyal ortamlarda daha rahat hareket ettiklerini gözlemleyebiliyoruz.
Çocuğum Göz Teması Kurmuyor: Bu Ne Anlama Gelir?
Göz teması eksikliği birçok farklı sebepten kaynaklanabiliyor ve her zaman otizm anlamına gelmiyor. Bazen bu durum tamamen normal gelişimin bir parçası olabiliyor, bazen de başka gelişimsel farklılıkların işareti oluyor.
Göz Teması Eksikliğinin Yaygın Sebepleri
Çocuğum göz teması kurmuyor diyen ebeveynler şunu bilmeli: Bu durumun nedeni çok çeşitli olabilir. Utangaçlık ve çekingenlik en sık rastlananlar arasında.
Gelişimsel nedenler arasında şunlar var:
- Otizm spektrum bozukluğu – Sosyal iletişimde zorlanma
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) – Odaklanmakta güçlük
- Duyusal hassasiyetler – Yoğun uyaranlardan kaçınma
- Kaygı bozuklukları – Sosyal ortamlarda gerginlik
Çevresel etkenler de rol oynayabiliyor. Fazla ekran süresi, yeterli sosyal etkileşim olmaması ya da aile içi iletişim eksikliği göz teması gelişimini geciktirebiliyor.
“Göz teması kurmama her zaman bir sorun belirtisi değildir, ancak uzun süre devam ediyorsa dikkatli gözlem gerekir.”
Göz Teması Eksikliği ve Gelişimsel Belirtiler
Bebekler genellikle 6. aydan sonra göz temasına tepki vermeye başlıyor. 9-12 ay arasında göz takibi ve ortak dikkat becerileri gelişiyor.
Yaşa göre beklenen gelişim:
| Yaş Aralığı | Beklenen Davranış |
|---|---|
| 0-6 ay | Yüzlere ilgi gösterme |
| 6-12 ay | Göz temasına tepki verme |
| 12-24 ay | Ortak dikkat gelişimi |
| 2-3 yaş | İsme tepki ve göz kontağı |
Gelişimde gecikme işaretleri arasında isme tepki vermemek, konuşurken yüze bakmamak ve sosyal oyuna ilgi göstermemek var. Yine de bu belirtiler tek başına tanı için yeterli olmuyor.
Erken müdahale önemli. Doğru yönlendirme ile birçok çocuk bu beceriyi zamanla kazanıyor.
Diğer Davranışsal Göstergelerin Önemi
Göz teması tek başına değerlendirilmemeli. Çocuğun genel davranış örüntülerine de bakmak gerekiyor.
Dikkat edilmesi gereken diğer alanlar:
- Sosyal iletişim becerileri – Başkalarıyla etkileşim kurabiliyor mu?
- Taklit becerileri – Hareket ve sesleri tekrar edebiliyor mu?
- Oyun oynama biçimi – Yaşına uygun oyun tercih ediyor mu?
- Konuşma gelişimi – Dil becerilerinde ilerleme var mı?
Çocuk göz teması kurmuyorsa ama diğer sosyal becerileri yerindeyse, bu durum geçici olabilir. Fakat göz teması eksikliğine sosyal geri çekilme, tekrarlayıcı hareketler ya da iletişimde güçlük de eşlik ediyorsa, bir uzmana danışmak iyi bir fikir.
Profesyonel destek ararken çocuğun tüm gelişim alanlarını bir bütün olarak değerlendirmek önemli. Her çocuğun gelişim hızı kendine özgü, bunu da unutmamak gerek.
Göz Teması Kurulamaması Otizmin Belirtisi mi?
Göz teması eksikliği, otizm tanısı için tek başına yeterli değil. Yine de, erken belirtiler arasında önemli bir yer tutuyor.
Sosyal etkileşimde yaşanan zorluklar ve tanı sürecindeki değerlendirmeler, bu durumun anlamını biraz daha netleştiriyor. Yani, sadece göz teması kuramıyor diye hemen endişelenmek gerekmiyor.
Otizm ve Erken Belirtiler
Göz teması eksikliği otizmin en bilinen erken belirtilerinden biri. Çoğu çocuk, doğumdan itibaren ebeveynlerinin gözlerine bakmaya doğal bir eğilim gösteriyor.
Otizmli çocuklar ise bu doğal eğilimi her zaman göstermeyebiliyor. Erken aylarda fark edilen bu durum, genellikle başka belirtilerle birlikte ele alınıyor.
Diğer erken belirtiler şunlar:
- İsim söylendiğinde tepki vermeme
- Sosyal gülümseme eksikliği
- El sallama veya işaret etme gibi jestlerin geç gelişimi
- Tekrarlayan hareketler
Bazı çocuklar sadece utangaç oldukları ya da gelişimsel gecikmeler yaşadıkları için de göz teması kurmakta zorlanabiliyor. Her çocuk farklı; kesin bir sebep aramak bazen yanıltıcı olabiliyor.
Otizmli Çocuklarda Sosyal Etkileşim Zorlukları
Sosyal etkileşim zorlukları otizmin temel özelliklerinden biri. Göz teması da bu etkileşimin önemli bir parçası.
Otizmli çocuklar için göz teması yorucu ve hatta bazen rahatsız edici olabiliyor. Bu, onların sosyal dünyadan tamamen kopuk olduğu anlamına gelmiyor elbette.
Sosyal etkileşimdeki zorluklar:
- Karşılıklı oyun oynamakta güçlük
- Sosyal ipuçlarını anlayamama
- Duygusal tepkileri okuyamama
- Ortak dikkat eksikliği
Göz teması kuramayan çocuklar başka yollarla iletişim kurabiliyor. Mesela bazıları yan gözle bakıyor ya da göz temasını kısa tutmayı tercih ediyor.
Sosyal referans da etkileniyor. Normal gelişim gösteren çocuklar, belirsiz durumlarda ebeveynlerinin yüzüne bakıp ipucu arıyor.
Tanı Sürecinde Göz Teması Değerlendirmesi
Uzmanlar tanı sürecinde göz temasını diğer davranışlarla beraber değerlendiriyor. Hiçbir zaman tek bir belirtiye bakarak tanı koymuyorlar.
Değerlendirme kriterleri:
- Göz teması süresi ve sıklığı
- Sosyal bağlamda göz kullanımı
- Dikkat paylaşma becerileri
- Yaş grubuna uygun gelişim düzeyi
Tanı sürecinde çocuğun doğal ortamındaki davranışlarını gözlemliyorlar. Klinik ortamda çocukların davranışı değişebiliyor, bu da işin zorlu kısmı.
Değerlendirme araçları arasında şunlar var:
- Gelişimsel testler
- Davranış gözlem formları
- Ebeveyn görüşmeleri
- Oyun gözlemleri
Göz teması eksikliği fark edilince hemen panik yapmaya gerek yok. Profesyonel değerlendirme ve uygun yaklaşımlarla, çocuklar bu becerileri geliştirebiliyor.
Ortak Dikkat Becerisinin Rolü ve Değerlendirilmesi
Ortak dikkat becerisi, çocukların sosyal iletişim gelişiminde temel taşlardan biri. Göz teması ile de doğrudan bağlantılı.
Bu beceri, çocuğun başka biriyle aynı nesne veya olaya odaklanma yeteneğini anlatıyor. Dışarıdan bakınca basit gibi görünüyor ama aslında oldukça karmaşık.
Ortak Dikkat Nedir?
Ortak dikkat, çocuğun başka biriyle birlikte aynı nesneye veya olaya odaklanabilme becerisi. Genellikle 9-15 aylık bebeklerde gelişmeye başlıyor.
Çocuk önce bakıcısının gösterdiği nesneye bakıyor. Sonra o nesneyi işaret ediyor ve bakıcısının tepkisini kontrol ediyor.
Bu sürece üçgensel dikkat diyoruz.
Normal gelişen bebekler:
- 9-12 ayda gösterileni takip ediyor
- 12-15 ayda gösterme hareketi yapıyor
- 15-18 ayda göz teması ile parmakla göstermeyi birleştiriyor
“Ortak dikkat, çocuğun sosyal dünyaya giriş kapısıdır”
Bu beceri gelişmeden, dil ve sosyal öğrenme gerçekten zorlaşıyor. Çocuk, yetişkinlerin ilgisini çekmeyi ve onlarla deneyim paylaşmayı öğreniyor.
Göz Teması ve Ortak Dikkat Arasındaki İlişki
Göz teması ve ortak dikkat birbirini tamamlıyor. Göz teması, ortak dikkat becerilerinin gelişimi için adeta bir temel.
Çocuk önce yetişkinin gözlerine bakıyor. Sonra yetişkinin baktığı yöne bakıyor. En sonunda nesne ve kişi arasında göz temasını değiştiriyor.
Sağlıklı İlişki Döngüsü:
- Çocuk nesneyi fark eder
- Yetişkinin dikkatini çeker
- Göz teması kurar
- Nesneyi gösterir
- Yetişkinin tepkisini kontrol eder
Bu döngü, sosyal iletişim becerilerini güçlendiriyor. Çocuklar böylece dil öncesi iletişim kurup konuşmaya hazırlanıyor.
Ortak dikkat eksikliği yaşayan çocuklar genellikle göz teması kurmakta da zorlanıyor. Bu noktada, erken müdahale gerçekten önemli çünkü iki beceri birlikte desteklenince daha iyi sonuçlar ortaya çıkıyor.
Sosyal Etkileşimde Göz Temasını Etkileyen Faktörler
Çocuklarda sosyal etkileşim sırasında göz teması kuramamak, duyusal hassasiyetler ve çevresel faktörler gibi birçok nedenden kaynaklanabiliyor. Bazen bu etkenler, çocuğun göz teması kurmaktan kaçınmasına yol açıyor ve iletişim becerilerini doğrudan etkiliyor.
Duyusal Hassasiyetler ve Kaygı
Bazı çocuklar doğal olarak duyusal hassasiyetlere sahip. Onlar için göz teması kurmak aşırı uyarıcı bir deneyim gibi gelebiliyor.
Göz teması, bu çocuklar için çok yoğun bir his yaratabiliyor. Işık, ses veya dokunmaya karşı hassas olan çocuklar genellikle göz temasından da kaçınıyor.
Kaygılı çocuklar da göz teması kurmakta zorlanabiliyor. Sosyal durumlar onları endişelendirebiliyor ve bu durumda göz teması kurmak daha da zor hale geliyor.
“Duyusal hassasiyeti olan çocuklar için göz teması, rahat bir etkileşim şekli değil, üstesinden gelinmesi gereken bir zorluk haline gelebilir.”
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar da benzer zorluklar yaşayabiliyor. Odaklanmakta zorlandıkları için göz teması sürdürmek onlar için biraz daha güç.
Aile ve Çevresel Etkenlerin Rolü
Aile içi etkileşim tarzı, çocuğun göz teması becerisini doğrudan etkiliyor. Ebeveynler çocuklarıyla sık sık göz göze gelirse, çocuk bu beceriyi daha kolay öğreniyor.
Evde çok fazla ekran süresi de işleri zorlaştırabiliyor. Telefon, tablet ve televizyon kullanımı arttıkça gerçek insan etkileşimi azalıyor.
Sosyal ortam eksikliği de önemli bir faktör. Çocuk yeterince sosyal deneyim yaşamazsa, göz teması kurma becerisi gelişmeyebiliyor.
Bazı aileler farkında olmadan çocuğu zorluyor. Bu baskı, çocukta kaçınma davranışına yol açabiliyor.
Çocuk baskı altında hissettiğinde göz temasından daha çok kaçınmaya başlıyor. Kültürel faktörler de işin içine karışıyor; bazı ailelerde göz teması saygısızlık olarak görülüyor.
Bu durumda çocuk, karışık mesajlar alıp kafası daha da karışabiliyor.
Ebeveynlere Pratik Tavsiyeler ve Destek Yöntemleri
Çocuğum göz teması kurmuyor diye endişelenen aileler için evde uygulanabilecek basit etkinlikler, doğru uzman desteği alma yolları ve çocukla güçlü bağ kurma teknikleri gerçekten fark yaratabiliyor. Bu stratejiler hem günlük yaşamda işe yarıyor hem de profesyonel destek sürecini tamamlayıcı bir rol oynuyor.
Evde Uygulanabilecek Etkinlikler
Aileler evde göz temasını desteklemek için aslında pek çok basit yöntem bulabilir. Müzikli oyunlar genellikle çocukların dikkatini çekiyor.
Şarkı söylerken çocuğun yüzüne bakıp gülümsemek, göz temasını daha doğal bir hale getiriyor. Bazen küçük bir melodi bile iş görebiliyor.
Yüz yüze oyunlar bana göre en etkili yöntemlerden biri. Cilve-bak oyunu, el çırpma oyunları ve basit taklit etkinlikleri çocuğun yüzüne odaklanmasını kolaylaştırıyor.
Bu oyunları oynarken çocuğu zorlamak yerine, onun rahat hissettiği mesafede kalmak önemli. Kimse baskı altında göz teması kurmak istemez, değil mi?
Günlük rutinlerde göz teması fırsatları yaratmak da işe yarıyor:
- Yemek verirken çocuğun seviyesine inmek
- Kitap okurken bazen resimler yerine ebeveynin yüzünü göstermek
- Oyuncağı verirken beklemek ve göz teması oluşmasını beklemek
Sosyal iletişimi desteklemek için oyuncakları stratejik kullanmak da güzel bir fikir. Sevdiği oyuncağı yüzünüzün yanında tutmak, çocuğun ilgisini doğalca çekiyor.
Uzman Değerlendirmesi ve Erken Müdahale
“Çocuğum göz teması kurmuyor” endişesi 18 aydan sonra devam ediyorsa, bir profesyonele başvurmak iyi bir fikir. Çocuk gelişimi uzmanları çocuğun genel gelişimini bütüncül bir şekilde değerlendiriyor.
Otizmli çocuklarda erken tanı ve müdahale gerçekten kritik. “24-36 ay arası dönem erken müdahale için en verimli zaman” diyorlar, ki bana da mantıklı geliyor.
Başvurulacak uzmanlar şunlar:
- Çocuk gelişimi uzmanları
- Çocuk psikiyatristleri
- Konuşma ve dil terapistleri
- Ergoterapi uzmanları
Değerlendirme sırasında uzmanlar sadece göz temasına bakmıyor. Çocuğun oyun şekli, sosyal tepkileri ve iletişim becerileri de inceleniyor.
Bu çok boyutlu yaklaşım daha doğru sonuçlar veriyor. Her çocuk farklı, bunu unutmamak gerek.
Çocukla Sağlıklı Bağ Kurma Yöntemleri
“Çocuğum göz teması kurmuyor” diye kaygılanan aileler için sabır ve anlayış bence en önemli şey. Kimseyi zorlamak iyi sonuç vermiyor, çocuğun rahat ettiği iletişim yollarına destek olmak daha iyi.
Çocuğun ilgi alanlarını takip etmek güçlü bağ kurmanın anahtarı aslında. Çocuk belirli oyuncaklara ya da etkinliklere ilgi gösteriyorsa, o alanlarda birlikte vakit geçirmek doğal bir etkileşim yaratıyor.
Günlük yaşamda bağ kurmak için:
- Çocuğun seviyesine inmek
- Yumuşak ve sakin bir ses tonu kullanmak
- Çocuğun işaretlerini okumaya çalışmak
- Küçük başarıları fark edip takdir etmek
Sosyal iletişim becerilerini geliştirmek için oyun temelli yaklaşımlar gerçekten işe yarıyor. Çocukla oynarken onun liderliğine izin vermek, tepkilerini takip etmek güven ortamı sağlıyor.
Otizmli çocuklar dahil, bütün çocuklar sevgi ve kabul edilmek ister. Ailelerin çocuklarını oldukları gibi kabul etmesi ve güçlü yanlarına odaklanması sağlıklı gelişimi destekliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Aileler göz teması eksikliğiyle ilgili genellikle nedenleri, gelişimsel işaretleri ve müdahale yollarını merak ediyor. Sorular; farklı yaş gruplarında endişe verici durumları ve evde yapılabilecek destek yöntemlerini kapsıyor.
Her yaşta çocuklarda göz teması kurmamanın nedenleri neler olabilir?
Göz teması kurmamanın nedenleri yaşa göre değişiyor. Bebeklikte görme sorunları, prematüre doğum ya da gelişim gecikmesi etkili olabiliyor.
Okul öncesi çocuklarda utangaçlık, dikkat eksikliği veya otizm spektrum bozukluğu gibi durumlar etkili oluyor. Kaygı, travma ya da sosyal fobi de göz temasını zorlaştırıyor.
Bazı çocuklar duyusal hassasiyetler nedeniyle göz temasını rahatsız edici buluyor. Kültürel faktörler ve aile içi iletişim tarzı da bu konuda etkili.
“Teknoloji kullanımı ve fazla ekran süresi de çocuklarda sosyal etkileşim becerilerini olumsuz etkiler”
Bebeklerde göz teması eksikliği hangi gelişimsel sorunlara işaret edebilir?
6 aylık bebekler yüzlere tepki vermiyorsa, bu görme problemlerine işaret edebilir. 9-12 aylıkken göz takibi gelişmiyorsa, bu da dikkat çekici bir durum.
Otizm spektrum bozukluğunun erken belirtilerinden biri göz teması eksikliğidir. Sosyal gülümseme, taklit becerileri ve isme tepki de birlikte değerlendirilir.
Gelişimsel gecikmeler, işitme sorunları veya nörolojik durumlar göz temasını etkileyebilir. Erken tanı ve müdahale burada büyük önem taşıyor.
Çocuklardaki göz teması kurmama durumu ne zaman endişe verici olarak kabul edilir?
18 aydan sonra hiç göz teması kurulmuyorsa, bu endişe yaratmalı. Çocuk ismiyle çağrıldığında bakmıyorsa ve sosyal etkileşimlerden kaçınıyorsa dikkatli olmakta fayda var.
Dil gelişimi gecikirse ve göz teması eksikliğiyle birleşirse, değerlendirme şart. Oyun becerilerinde farklılıklar ve tekrarlayan davranışlar da uyarı işareti olabilir.
| Yaş Grubu | Endişe Verici İşaretler | Değerlendirme Süresi |
|---|---|---|
| 0-6 ay | Yüzlere tepki vermeme | 2-3 hafta |
| 6-12 ay | Göz takibi eksikliği | 1 ay |
| 12-18 ay | İsime tepki vermeme | 2-3 hafta |
| 18+ ay | Hiç göz teması kurmama | Hemen |
Otizm dışında göz teması kurmama hangi durumlarla ilişkilendirilebilir?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklar odaklanmakta zorlandıkları için göz teması kurmayabiliyor. Kaygı bozuklukları ve sosyal fobi de bu tabloya neden olabiliyor.
Görme sorunları, işitme kaybı ya da nörolojik durumlar da göz temasını engelliyor. Travma yaşamış çocuklarda güven sorunu nedeniyle bu durum ortaya çıkabiliyor.
Aşırı utangaçlık, kültürel farklılıklar veya yetersiz sosyal deneyim de etkili. Bazı çocuklarda ise sadece gelişimsel farklılıklar söz konusu.
Duyusal işleme sorunları olan çocuklar göz temasını rahatsız edici bulabiliyor. Bu durumun otizmle karıştırılmaması gerek.
Çocuklardaki göz teması kurmama problemine yönelik hangi erken müdahale yöntemleri önerilmektedir?
Oyun terapisi ve sosyal beceri eğitimleri gerçekten etkili yöntemler arasında. Davranışsal müdahaleler ve pozitif pekiştirme teknikleri sıkça kullanılıyor.
Dil ve konuşma terapisi iletişim becerilerini destekliyor. Okupasyonel terapi ise duyusal entegrasyon sorunlarına yardımcı oluyor.
Aile eğitimi ve evde uygulanan stratejiler bence çok önemli. Erken çocukluk özel eğitimi de kapsamlı destek sağlayabiliyor.
Önerilen Müdahale Yöntemleri:
- Oyun temelli sosyal etkileşim
- Doğal ortamda öğretim
- Görsel destek kartları
- Kademeli maruz bırakma
- Aile katılımlı terapi
Göz teması kurmama sorunu
Göz teması kurmak bazen düşündüğümüzden daha zor olabiliyor. İnsanlar çoğu zaman göz göze gelmekten kaçınıyorlar, belki de biraz çekingenlikten.
Bazen biriyle konuşurken gözlerini kaçırdığımı fark ediyorum. O anlarda kendimi rahat hissetmediğimi itiraf etmeliyim.
Kimileri göz temasını samimiyetin bir göstergesi olarak görse de, herkes için aynı şeyi ifade etmiyor. Herkesin bakışlarıyla ilgili farklı bir hikayesi var gibi geliyor bana.
