Çoğu ebeveyn, çocuklarının ayaklarında düz tabanlık fark ettiğinde endişeleniyor. Özellikle çocuk yürümeye başladığında ve ayak izleri tamamen düz göründüğünde, bu durum ailelerde kaygı yaratıyor.
Eğer düz tabanlık zamanında ele alınmazsa, çocuk ilerleyen yaşlarda ağrı, yürüme zorlukları ve postürle ilgili sıkıntılar yaşayabilir. Hangi durumların normal gelişim sürecine dahil olduğunu bilmeyen aileler gereksiz yere tedavi arayışına girebiliyor ya da tam tersi, müdahale gerektiren durumları gözden kaçırabiliyor.
Çocuklarda düz tabanlık genellikle 6-10 yaş arasında kendiliğinden düzeliyor ve çoğu zaman tedavi gerekmiyor. Bu yazıda, düz tabanlığın ne zaman normal olduğunu, hangi belirtilerde doktora gidilmesi gerektiğini ve tedavi seçeneklerini biraz daha samimi bir dille anlatmaya çalıştım. Ebeveynlerin doğru kararlar almasına yardımcı olacağını umuyorum.
Düz Tabanlık (Pes Planus) Nedir?
Düz tabanlık, ayak tabanındaki doğal kavis kaybolduğunda ortaya çıkıyor. Çocuklarda çoğu zaman bu durum gelişimin doğal bir parçası ve zamanla düzelebiliyor.
Çocuklarda Düz Tabanlığın Tanımı
Düz tabanlık ya da tıbbi adıyla pes planus, çocuğun ayak tabanındaki iç kavisin az gelişmesi veya tamamen kaybolmasıyla oluşuyor. Bu durumda, ayağın iç kısmı yere tamamen temas ediyor.
Normalde çocukların ayak tabanında bir kemer bulunur. Eğer bu kemer yoksa veya çok düşükse, düztabanlık tanısı koyuyoruz.
3-5 yaş arasındaki çocuklarda ayak kavisi oluşmazsa bile bu genellikle normal karşılanıyor. Fakat 10 yaşına kadar bu kemerli yapı oluşmalı diye beklenir.
Düz tabanlık çeşitleri:
- Esnek düz tabanlık: Yük bindiğinde düzleşir, dinlenirken kavis çıkabilir.
- Sert düz tabanlık: Her durumda taban düzdür.
- Doğuştan düz tabanlık: Bebeklikten itibaren mevcut olur.
Ayak Kavisinin Önemi
Ayak kavsi, yürürken vücudun ağırlığını dağıtıyor ve şok emici gibi çalışıyor. Bu yapı olmazsa, ayak görevini tam yapamıyor.
Sağlıklı bir ayak kavisi sayesinde:
- Vücut ağırlığı eşit dağılır.
- Yürüyüş sırasında denge sağlanır.
- Ayak kasları güçlenir.
- Bacak ve sırt ağrıları önlenir.
Kavis eksikse, çocuk yürürken zorlanabiliyor. Uzun süre ayakta kalınca ayaklarında ağrı hissedebiliyorlar.
“Ayak kemerinin doğal kıvrımı, çocuğun sağlıklı hareket etmesi için gereklidir.”
Düz Taban ve Pes Planus Arasındaki Farklar
Düz taban ve pes planus aslında aynı şeyi ifade ediyor. Aralarında tıbbi olarak bir fark yok.
| Terim | Anlamı | Kullanım |
|---|---|---|
| Düz taban | Türkçe adı | Günlük konuşmada |
| Pes planus | Latince tıbbi adı | Tıp literatüründe |
| Düztabanlık | Yaygın kullanım | Hem günlük hem tıbbi |
Doktorlar genellikle pes planus demeyi tercih ediyor. Düztabanlık ise aileler arasında daha sık duyuluyor.
Her iki terim de çocuğun ayak tabanının yere düz basmasını ve iç kavisin olmamasını anlatıyor.
Çocuklarda Düz Tabanlık: Görülme Zamanı ve Doğal Seyri
Çocuklarda düz tabanlık doğuştan itibaren görülüyor. Ayak kavisi ise 3-4 yaşından sonra yavaş yavaş ortaya çıkıyor.
Genellikle 6-7 yaş civarında bu durum kendiliğinden düzeliyor. Çoğu çocukta kalıcı bir sorun haline gelmiyor.
Çocuklarda Ayak Gelişimi ve Kavis Oluşumu
Tüm çocuklar aslında düztaban doğuyor. Bebeklerin ayak tabanında kalın bir yağ dokusu var ve bu, kavis görünümünü gizliyor.
Ayak gelişimi şöyle ilerliyor:
- 0-3 yaş: Yağ doku nedeniyle neredeyse tüm çocuklarda düz tabanlık görülüyor.
- 3-4 yaş: Yağ dokusu azalıyor ve ayak kavisi yavaş yavaş oluşmaya başlıyor.
- 4-10 yaş: Ayak kavisi gelişmeye devam ediyor ve şekilleniyor.
Yaklaşık 3 yaşından sonra ayak tabanının iç tarafında kavis belirginleşmeye başlıyor. Bu kavis, vücut ağırlığını dengeli dağıtmaya yardımcı oluyor.
Normalde bu süreç 10 yaşına kadar tamamlanıyor.
Düz Tabanlık Hangi Yaşa Kadar Normaldir?
Düz tabanlık bazı yaşlarda tamamen normal karşılanıyor. Yaşlara göre görülme oranları şöyle:
| Yaş Aralığı | Düz Tabanlık Oranı |
|---|---|
| 3 yaş altı | %50 |
| 3-6 yaş | %25 |
| 6 yaş üstü | Azalır |
3 yaşın altındaki çocukların yarısında esnek düztabanlık var. Bu oran 3-6 yaş arasında %25’e düşüyor.
6-7 yaş, kritik bir dönem gibi görünüyor. Eğer bu yaştan sonra düz tabanlık devam ederse, bir uzmana danışmakta fayda var.
“Esnek düztabanlık” çocukların çoğunda herhangi bir şikayete yol açmıyor. Bu tipte, çocuk oturduğunda veya parmak ucunda durduğunda ayak kavisi belirginleşiyor.
Düz Tabanlık Ne Zaman Kalıcı Olur?
4-5 yaş sonrasında hâlâ düz tabanlık varsa, bunu biraz daha yakından değerlendirmek gerekiyor. İki ana tip var:
Esnek Düz Tabanlık:
- Çocuk otururken kavis ortaya çıkıyor.
- Parmak ucunda durunca kavis oluşuyor.
- Genellikle ağrıya neden olmuyor.
- Yetişkinlikte de çoğunlukla sorun yaratmıyor.
Sert Düz Tabanlık:
- Her durumda taban düz kalıyor.
- Otururken bile kavis oluşmuyor.
- Nadir görülüyor ve genellikle tedavi gerekiyor.
- Ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabiliyor.
Kalıcı düz tabanlıkta bağ gevşekliği, genetik faktörler veya Down Sendromu gibi etkenler rol oynayabiliyor. Ailevi geçiş de oldukça sık.
Ergenlik öncesi veya ergenlikte başlayan ayak ağrısı varsa, işte o zaman ortopedi uzmanına görünmek iyi bir fikir.
Düz Tabanlık Türleri ve Nedenleri
Düz tabanlık birkaç farklı türde karşımıza çıkıyor ve her birinin nedeni biraz farklı. Esnek düztabanlık çocuklarda en sık görülen tip; sert düztabanlık ve bazı nadir tipler ise genellikle daha ciddi yapısal sorunlara işaret ediyor.
Esnek Düz Tabanlık
Esnek düztabanlık çocuklarda en sık rastlanan türdür. Ayak tabanı yük altındayken düzleşir.
Çocuk parmak ucuna kalktığında ya da otururken ayağını kaldırdığında kemer yeniden belirginleşir. Bunu görmek aslında oldukça kolaydır.
Esnek düztabanlığın özellikleri:
- Yük bindiğinde ayak tabanı düzleşir
- Dinlenme pozisyonunda kavis ortaya çıkar
- Genellikle ağrı yapmaz
- 3-5 yaş arasında normal kabul edilir
Çoğunlukla eklem laksitesi yüzünden ortaya çıkar. Çocuklardaki bağ gevşekliği zamanla kendiliğinden toparlanır.
Ayak kemeri yaklaşık 10 yaşına kadar gelişmeyi tamamlar. Birçok çocukta tedaviye gerek kalmaz.
Sadece ağrı ya da yorgunluk olduğunda müdahale düşünülür.
Sert Düz Tabanlık ve Nadir Tipler
Sert düztabanlık ise ayağın hem yük altında hem de dinlenirken düz kalmasıdır. Burada daha ciddi yapısal sorunlar devreye girer.
Sert düztabanlığa neden olan durumlar:
| Durum | Açıklama | Görülme Yaşı |
|---|---|---|
| Tarsal koalisyon | Ayak kemikleri arasında anormal bağlantı | 8-12 yaş |
| Konjenital vertikal talus | Doğumsal kemik pozisyon bozukluğu | Doğumdan itibaren |
| Dikey talus | Talus kemiğinin dik pozisyonda olması | Doğumdan itibaren |
Tarsal koalisyonda ayak kemikleri olması gerekenden farklı birleşir. Bu, ayak hareketlerini kısıtlar ve ağrıya yol açar.
Konjenital vertikal talus doğumsal bir sorundur. Ayağın alt yüzeyi ters kavisli görünür, ayak adeta sallanır gibi durur.
Genetik ve Yapısal Faktörler
Ailede düztabanlık varsa, çocukta da görülme ihtimali yükselir. Genetik yatkınlık burada belirleyici bir faktör.
Ana genetik faktörler:
- Bağ gevşekliği kalıtımı
- Ayak yapısı özellikleri
- Kas dengesizlikleri
- Kemik gelişim bozuklukları
Yapısal faktörler de işin içine girer. Mesela Achilles tendonu gerginliği ya da kas dengesizlikleri düztabanlığa sebep olabilir.
Eklem laksitesi olan çocuklarda sadece ayakta değil, başka eklemlerde de gevşeklik oluşur. Bu, zamanla genellikle azalır.
Travma, enfeksiyon ya da nöromusküler hastalıklar daha nadirdir ama yine de akılda tutulmalı. Bu tip durumlarda erken tanı önemli.
Belirtiler ve Günlük Hayata Etkileri
Düz tabanlık çoğu zaman sadece görsel bir farklılık olarak başlar. Bazen ise ayakta ağrı, yürümede zorluk ve günlük aktivitelerde kısıtlamalar ortaya çıkar.
Ayakta ve Bacaktaki Şikayetler
Düz tabanlığı olan çocuklarda ayak kavisi oluşmadığı için tabanın tamamı yere değer. Bu, ayak bileği çevresinde ağrıya yol açabilir.
Ağrı genellikle ayak iç kenarında başlar. Ardından bacak kaslarına yayılabilir.
Ayakta uzun süre durunca şikayetler artar. Ayak basış şekli bozuk olduğu için ayakkabı vuruşları ve nasırlaşma görülebilir.
Topukta dışa eğilme ve dengesizlik hissi de sık rastlanır.
| Ağrı Bölgeleri | Şikayet Düzeyi |
|---|---|
| Ayak iç kenarı | Orta-yüksek |
| Ayak bileği çevresi | Düşük-orta |
| Bacak kasları | Düşük |
Yürüme ve Aktivite Değişiklikleri
Düz tabanlığı olan çocuklar arkadaşları kadar hızlı koşamayabilir. Ayak yapısındaki farklılık koşu performansını etkiler.
Sık sık düşme eğilimi ortaya çıkar. Bunun nedeni ayak dengesinin bozulmasıdır.
Çocuk yürürken genellikle içe doğru basar. Spor aktivitelerinde zorluk yaşarlar.
Özellikle ayakta ağrı yüzünden uzun süren aktiviteleri tamamlamakta zorlanabilirler.
Futbol, koşu gibi sporlarda performans düşer.
Aktivite kısıtlamaları şunları içerir:
- Uzun mesafe yürüyüş
- Sıçrama gerektiren sporlar
- Ayakta durmalı oyunlar
- Hızlı koşma aktiviteleri
Ağrı ve Duruş Bozuklukları
Ayakta ağrı çoğunlukla gün sonunda artar. Çocuk akşamları ayak ağrısından yakınır.
Sabahları ise genellikle ağrı daha hafiftir. Duruş bozukluğu vücudun başka kısımlarını da etkiler.
Ayak düz olduğu için bacak ve kalça kasları farklı çalışır. Bu, diz ve sırt ağrısına neden olabilir.
“Kilo alımı ve uzun süre ayakta kalma şikayetleri artırmaktadır.”
Ağrı belirtileri:
- Gece ayak krampları
- Yürüdükten sonra yorgunluk
- Ayak tabanında yanma hissi
- Kalça ve dizde gerginlik
Bazı çocuklar ayakkabı giymekten hoşlanmaz. Ayakkabı içinde baskı hissederler ve çoğu zaman yalınayak yürümeyi tercih ederler.
Düz Tabanlık Tanısı ve Değerlendirme Yöntemleri
Düz tabanlık tanısı için önce fizik muayene yapılır. Gerekirse görüntüleme teknikleri devreye girer.
Ortopedi doktoru detaylı bir değerlendirme ile tedavi planını belirler.
Fizik Muayene
Ortopedi doktoru önce çocuğun ayak yapısına bakar. Ayakta duruş pozisyonunda iç kemerin durumu kontrol edilir.
“Too-many-toes” testi uygulanır. Çocuk arkası dönük ayakta dururken, arkadan bakıldığında normalden fazla parmak görünüyorsa bu test pozitif çıkar.
Parmak ucunda durma testi de yapılır. Çocuk parmak ucunda yükselince kemer oluşuyorsa esnek düz taban tanısı konur.
| Muayene Testi | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| Ayakta duruş | Kemer çökme derecesi | Düz taban şiddeti |
| Parmak ucu testi | Kemerin çıkıp çıkmaması | Esnek/rijit ayrımı |
| Yürüyüş analizi | Adım paterni | Fonksiyonel değerlendirme |
Doktor ayak bileği hareketlerini test eder. Tendon ve kas gücünü değerlendirir.
Radyolojik Görüntüleme Teknikleri
Basit ayak röntgeni en sık kullanılan yöntemdir. Kemik yapısındaki anormallikler bu şekilde ortaya çıkar.
Manyetik rezonans görüntüleme tendon hasarlarını gösterir. Özellikle posterior tibial tendon disfonksiyonu varsa bu yöntem işe yarar.
Bilgisayarlı tomografi kemik birleşim bozukluklarını detaylı şekilde gösterir. Tarsal koalisyon tanısında kullanılır.
Ultrason da tendon yapısını değerlendirmek için tercih edilir. Çocuklarda radyasyon riski olmadığı için avantajlı.
Görüntüleme endikasyonları:
- Şiddetli ağrı varlığı
- Rijit düz taban şüphesi
- Cerrahi planlama
- Tendon yaralanması şüphesi
Ortopedi Doktoruna Başvuru Süreci
6 yaşından sonra kemer gelişimi hâlâ tamamlanmadıysa başvuru yapmak gerekir. Ağrı şikayeti olan çocukları da erken değerlendirmek önemli.
İlk muayenede doktor aile öyküsünü sorar. Gebelik ve doğum hikayesi de alınır.
Çocuğun günlük aktiviteleri, yorgunluk ve ağrı düzeyi sorgulanır.
Başvuru öncesi hazırlık:
- Çocuğun ayakkabılarını getirin
- Ağrı durumlarını not edin
- Aile öyküsünü hazırlayın
- Önceki tetkikleri yanınızda bulundurun
Doktor muayeneden sonra tedavi planı oluşturur. Takip randevuları da düzenli olarak yapılır.
Çocuklarda Düz Tabanlık Tedavisi ve Gelişim Süreci
Çocuklarda düz tabanlık tedavisi hastanın yaşı, belirtileri ve düz tabanlığın tipine göre değişir. Esnek düz tabanlıkta genellikle izlem tercih edilir, ama şikayet varsa tabanlık ve egzersiz devreye girer.
İzlem ve Doğal Düzeyde Düzelme
Çocuklarda ayak kavisinin gelişimi genellikle 3 yaşından sonra başlar. Bu süreç 10-11 yaşına kadar devam eder.
Erken yaşlarda görülen esnek düz tabanlık, çoğu zaman normal gelişimin bir parçası olarak kabul ediliyor. 3 yaş altındaki çocukların yaklaşık yarısında esnek düz tabanlık görülüyor.
Bu oran 3-6 yaş arasında %25’e kadar düşüyor. 6-7 yaş civarında ise pek çok çocukta ayak kavisi kendiliğinden belirginleşmeye başlar.
Hiçbir şikayeti olmayan esnek düz tabanlı çocuklarda tedaviye gerek yok. Doktorlar düzenli kontrollerle ayak kavisinin gelişimini takip ediyor.
Ebeveynler çocuğun yürüyüşüne, ayak ağrısı olup olmadığına ve ayakkabılarında anormal aşınma olup olmadığına dikkat etmeli. Ufak tefek detaylar bazen önemli ipuçları verebiliyor.
Doktorlar muayenede çocuğun parmak ucunda durabilmesini ve bu sırada ayak kavisinin oluşup oluşmadığını kontrol ediyor. Eğer kavis oluşuyorsa, esnek düz tabanlık tanısı konulup izlem sürdürülüyor.
Tabanlık Kullanımı ve UCBL Tabanlık
Tabanlık tedavisini genellikle ağrı yaşayan ya da deformitesi ilerlemiş çocuklarda tercih ediyoruz. Tabanlıkların esnek düz tabanlığı tamamen düzelttiğine dair net bir bilimsel kanıt yok, ancak şikayetleri azaltabiliyor.
En sık kullanılan tabanlıklar arasında şunlar var:
- Medial ark destekli yumuşak tabanlıklar: Ayak iç kavisini destekleyen, kişiye özel hazırlanan tabanlıklar.
- UCBL tabanlık: University of California Brace Laboratory’de geliştirilmiş, daha sert bir yapıya sahip olan tabanlıklar.
UCBL tabanlık özellikle ileri deformitesi olan çocuklarda öne çıkıyor. Bu tabanlık, ayak tabanının daha geniş bir kısmını destekliyor ve ayak basışını düzeltmeye yardımcı oluyor.
Tabanlık kullanımında genellikle çocukların günde 6-8 saat tabanlık takması öneriliyor. Tabanlık tedavisinin etkisi çocuğun yaşı, deformitenin derecesi ve tabanlığın düzenli kullanımıyla yakından bağlantılı.
Aileler, tabanlığın düzenli kullanımı konusunda çocuklarını motive etmeli. Bazen çocuklar tabanlığı giymek istemeyebilir, bu da işin gerçekçi tarafı.
Fizik Tedavi ve Egzersiz
Fizik tedavi düz tabanlık tedavisinin önemli bir parçası. Ayak ve ayak bileği kaslarını güçlendirmek, ayak kavisinin gelişimini destekler.
Uygulanan egzersiz programları genellikle şöyle:
| Egzersiz Tipi | Uygulama Şekli | Süre |
|---|---|---|
| Ayak bileği germe | Pasif ve aktif germe hareketleri | Günde 3×10 |
| Ayak taban kasları güçlendirme | Ayak parmaklarıyla nesne toplama | Günde 15 dakika |
| Balans egzersizleri | Tek ayak üzerinde durma | Günde 2×30 saniye |
Ayak taban kaslarını güçlendiren egzersizler gerçekten önemli. Çocuklar havlu toplama ya da bilye yakalama gibi küçük oyunlarla kaslarını çalıştırabilir.
Fizik tedavi seansları haftada 2-3 kez, 6-8 hafta boyunca uygulanıyor. Tedavi sırasında ailelere evde yapılabilecek egzersizler de öğretiliyor.
Düzenli egzersiz yapmak, ayak kaslarının güçlenmesini ve kavis oluşumunu destekliyor. Her çocukta aynı hızda ilerlemiyor, ama çoğunlukla fayda sağlanıyor.
Cerrahi Tedavi Gerektiren Durumlar
Cerrahi tedavi sert düz tabanlıkta veya diğer yöntemlerle sonuç alınamayan ileri deformitelerde gündeme geliyor. Ameliyat kararı verirken çocuğun yaşı, şikayetlerin şiddeti ve yaşam kalitesi dikkate alınıyor.
Cerrahi gerektiren durumlar şöyle:
- Sert düz tabanlık: Ayak kavisinin hiçbir pozisyonda oluşmadığı durumlar.
- Tarsal koalisyon: Ayak kemiklerinin anormal birleşmesi.
- Konjenital vertikal talus: Doğuştan gelen bir ayak şekil bozukluğu.
Düz Tabanlıkta Riskler ve Uzun Dönem Beklentiler
Çocuklarda düz tabanlık genellikle yaşla birlikte düzeliyor, ama bazı riskler uzun vadede sorun yaratabiliyor. Kireçlenme ve travma gibi faktörler, yetişkinlikte ayak problemlerini tetikleyebilir.
Kireçlenme ve Travma İlişkisi
Yaş ilerledikçe ayak yapısında değişiklikler oluşuyor ve düz tabanlık riski artıyor. Kireçlenme ile birlikte ayak kemiklerinin esnekliği azalıyor.
Bu durum özellikle 40 yaş üzerindeki bireylerde daha belirgin. Travma sonrası gelişen düz tabanlık ise işleri daha da zorlaştırabiliyor.
Ayak bileği yaralanmaları, ayak kemerini destekleyen bağları zayıflatıyor. Kireçlenme ve travma bir araya gelince, ayak kemerine verilen destek iyice azalıyor.
Kas ve bağ yapıları zayıflıyor. Ağrı ve hareket kısıtlılığı başlıyor.
Normal yürüyüş paterni bozulabiliyor. Bu süreç genellikle yavaş ilerliyor.
Erken teşhis ve uygun tedaviyle ilerlemeyi yavaşlatmak mümkün.
Yetişkinlikte Devam Eden Vakaların Özellikleri
Çocukluktan yetişkinliğe taşınan düz tabanlık vakaları kendine has özellikler gösteriyor. Ayak yapısı tamamen düzleşmiş olabiliyor.
Esnek ve sert düz tabanlık tipleri farklı belirtiler yaratıyor. Yetişkinlikte devam eden düz tabanlığın başlıca özellikleri şöyle:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Ağrı durumu | Uzun süre ayakta kalınca artar |
| Ayakkabı aşınması | Düzensiz ve hızlı aşınma gözlenir |
| Yürüyüş | İçe basma ve dengesizlik sık görülür |
Tedavi edilmeyen vakalarda kronik ağrı, artrit ve hareket kısıtlılığı gelişebiliyor. Diz, kalça ve belde de problemler ortaya çıkabiliyor.
“Çocuklarda düz tabanlık tedavi edilmezse, ilerleyen yaşlarda diz, kalça ve bel problemleri, yürüme bozuklukları ve kronik ayak ağrıları gelişebilir.”
Bu vakalarda bazen cerrahi müdahale gerekebiliyor. Erken dönemde fizik tedavi ve ortez kullanımı büyük önem taşıyor.
Frequently Asked Questions
Çocuklarda düz tabanlık konusunda en çok merak edilenler arasında doğal iyileşme süreci, uygun ayakkabı seçimi ve egzersizler var. Aileler ayrıca uzman kontrolü gerektiren durumları ve tedavi seçeneklerini de sıkça soruyor.
Çocuklarda düz tabanlık doğal olarak ne zaman düzelebilir?
Çocuklarda düz tabanlık genellikle yaş ilerledikçe kendiliğinden düzeliyor. 3 yaş altındaki çocukların yaklaşık %50’sinde esnek düz tabanlık var, bu oran 3-6 yaş arasında %25’e iniyor.
6 yaşına kadar çoğu çocukta ayak kemeri gelişmeye başlıyor. 10 yaşına kadar ise ayak kavisi genellikle tam olarak oluşuyor.
18 aylık bebeklerde düz tabanlık oranı %97 iken, 10 yaşında bu oran %4’e kadar düşüyor. Kemiklerin gelişmesi, eklemlerin ve bağların stabil çalışması ve kasların kuvvetinin artmasıyla ayak oyuğu normal görüntüsüne kavuşuyor.
Bu süreç bazen 7-10 yılı bulabiliyor. Her çocukta aynı hızda ilerlemiyor ama çoğu zaman doğal bir şekilde düzeliyor.
Düz tabanlı çocuklarda ayakkabı seçimi nasıl yapılmalıdır?
Esnek düz tabanlığı olan çocuklarda ortopedik ayakkabıdan genellikle uzak durmak daha iyi. Araştırmalar, ortopedik ayakkabıların esnek düz tabanlığa bir faydası olmadığını gösteriyor.
Yalın ayak farklı zeminlerde yürümek çok daha etkili. Çocukların çıplak ayakla farklı yüzeylerde yürümesi ayak kaslarının gelişimi için daha yararlı.
Ayakkabı giymenin düz tabanlığı artırdığına dair bilimsel çalışmalar var. 2300 çocukla yapılan bir araştırmada, erken çocuklukta terlik, sandalet veya bot giyenlerde düz tabanlık oranı daha yüksek çıkmış.
Çocuklardaki düz tabanlığı tedavi etmek için hangi egzersizler etkilidir?
Ayak tabanındaki kasları güçlendiren egzersizler düz tabanlığın düzelmesine yardımcı oluyor. Parmak ucunda yürüme, topuklarda yürüme, ayağın iç ve yan kenarlarında yürüme temel egzersizler arasında.
Evde yapılabilecek egzersizler şöyle:
- Ayak altına bir top koyup yuvarlamak
- Ayak altına bir çarşaf serip parmaklarla toplamak
- Çıplak ayakla farklı zeminlerde yürümek
- Deniz kenarında kumda ya da toprak üzerinde yürümek
Fizyoterapist eşliğinde yapılan ayak egzersizleri daha etkili olabiliyor. Özellikle rijit düz tabanlığı olan çocuklarda profesyonel destek önemli.
Düz tabanlık tedavisinde ortopedik tabanlık kullanımının önemi nedir?
Herhangi bir belirti göstermeyen esnek düz taban vakalarında tedavi gerekip gerekmediği hâlâ tartışılıyor. Ortopedik ayakkabı önerileri ise bu aşamada genellikle uzak durulması gereken bir tercih.
7-10 yaş aralığında, yürürken ağrı yaşayan ve rijit düz tabana sahip çocuklar için özel üretim topuk destekli tabanlıklar düşünülebilir. Fakat sonuçlar hâlâ tartışmalı ve kesin bir fayda ortaya koyan kanıtlar yok.
“Yapılan çalışmalar ortopedik ayakkabıların esnek düz tabanlığa faydasının olmadığını göstermektedir.”
Çocuklarda ayağın gelişimi sırasında düz tabanlık neden oluşur?
Doğumdan 3-4 yaşına kadar çocukların ayak oyuğu görünmez ya da ağırlık verince kaybolur. Aslında bu oldukça normaldir.
Bebeklerin ayaklarında oyuk kısmı dolduran yağ dokusu bulunur. Bu yüzden ayaklar ilk yıllarda düz görünür.
Tüm bebekler doğduğunda düz tabanlı olur çünkü taban yapısı henüz tamamlanmamıştır. İnsan ayağının iç kısmındaki doğal uzunlamasına oyuk (medial longitudinal ark) zamanla gelişir.
Obezite, ailede düz taban geçmişi, eklem iltihabı ve kas zayıflıkları düz tabanlığa yol açabilir. Hangi etkenin daha baskın olduğu ise bazen net değildir.
